Vrije val

Afgelopen week, het schemerige lokaal 1.15 van het Stedelijk Gymnasium in Den Bosch. Tussen 127 boeketten staat een foto in een zee van waxinelichtjes. Naast het portret houden twee wiskundeboeken de wacht. De lesmethode heet Getal en ruimte. Zij geeft geen antwoord op de vraag of je de hemel met de formule l x b x h kunt uitdrukken.

Kan zelfdoding een eigen leven leiden? Ja, in duizend verhalen. Kort na het Griekse drama op de school exploderen de sociale media. Niet alleen de wiskundeleraar maakt een vrije val. Ook de waarheid – voorzover zij in 2017 nog bestaat – en het fatsoen. Ongefundeerde vermoedens en halfbakken analyses tuimelen over elkaar. 

Veel media matigen zich. Maar niet alle. Een uur na de tragedie benadert RTL Nieuws een geschokte leerling op Facebook. Of hij de zelfdoding wil bevestigen. Even later moet een conrector de Telegraaf uit de school zetten. Oud-leerling Naomi (23) krijgt zelfs een vliegticket aangeboden om vanuit Engeland naar Jinek te komen. Omroepen drenken hun kijkcijfers graag in verse meisjestranen. Nog groffer zijn de nieuwssites GeenStijl en The Post Online. Mocht de Ossewit Trofee bestaan, dan verdienen ze een nominatie: hun columns over het drama zijn reuzeliger dan varkensbuikspek. 

Zelfs Youp van ’t Hek wijdt zijn zaterdagstukje in de NRC aan het drama. Hij gniffelt dat de leraar ‘een Herman Broodje’ heeft gedaan. Een natuurkundige wet zegt dat een vallende man nooit lager dan de grond kan eindigen. Humor kan dat wel, bewijst Van ’t Hek. Een bespinragde krat Buckler is smaakvoller dan zijn lolligheid.

In de klassieke oudheid was beëindiging van het eigen leven geen schande. De leraar volgde Seneca, Ajax, Socrates en anderen in hun zelfverkozen dood, al roept de term zelfverkozen evenveel aarzeling op als het begrip vrije wil. Sommigen verwijten de docent dat hij van zijn school is gesprongen; binnen leren brugklassers dat het voltooid deelwoord in de zin ‘Ik voel mij hier beschermd’ op de d van duisternis eindigt. Laten we het met vijf decibel zeggen. Op z’n zachtst: een handige afscheidslocatie is het niet. Maar geeft dat recht op veroordeling? Mag je een man die de bewegwijzering ernstig kwijt is zijn daad verwijten? Zou gepast zwijgen niet respectvoller zijn?

Absoluut, maar in de 21ste eeuw is de grens tussen binnen- en buitenwereld zorgelijk vervaagd. Nederland kijkt naar de darmreiniging van Patty Brard, de dekbedavonturen van Gordon, close-ups van rouwende leerlingen. Binnen is voortaan buiten. Leven, lijden en dood zijn publiek bezit geworden.

Een week lang gonst het in de stad. Waarom heeft hij zich van het leven beroofd? Op díe plek? Meneer Van Dalen Wacht Op Antwoord. Maar elk recht op een verklaring is aanmatigend en misplaatst, voorzover er al een antwoord is. Zelfdoding nodigt vooral uit om je met een vraagteken te verzoenen. 

De wiskundeleraar, die hartstochtelijk kennis deelde en scholierengeluk vermenigvuldigde, stierf op het Mercatorplein. Het is vernoemd naar de zestiende-eeuwse cartograaf die oud-leerling was. Prachtige atlassen tekende hij. Bergen, woestijnen, oceanen. Erik Oltmans eindigde buiten alle landkaarten. Laat het een plek van rust zijn, waar enkel nog de stilte valt.

__________________________________

Publicatie in Brabants Dagblad: 25 januari 2017